VRT publiceerde recent een interessant artikel dat hieronder te lezen is. We delen het graag met u omdat het ook juridische relevantie heeft voor onze cliënten.

Bron: https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2025/12/04/architect-bouwen-verbouwen/

 

Voor een heleboel verbouwingen en andere bouwwerken moet je verplicht een architect inschakelen. Wanneer moet dat, wat mag je van die architect verwachten en hoeveel budget moet je daarvoor uittrekken? Het Netwerk Architecten Vlaanderen heeft de antwoorden.

Voor je aan verbouwingen of een nieuwbouw begint, kan je maar beter je huiswerk goed maken. Dat zegt de Bouwunie. Zo is het belangrijk om vooraf af in te schatten of je aannemers te vertrouwen zijn voor je ermee in zee gaat. De beroepsvereniging voor aannemers in ons land heeft daarvoor een tool ontwikkeld.

“Een architect gidst je door het bouwproces. Niet alleen bij het bouwen zelf, maar bijvoorbeeld ook voor het aanvragen van alle juiste vergunningen”, vertelt Dirk Mattheeuws, de voorzitter van het Netwerk Architecten Vlaanderen (NAV). Dat is de beroepsfederatie van architecten. “Alles wordt alleen maar complexer, dus het is belangrijk dat je je goed laat bijstaan.”

Waarvoor heb je een vergunning nodig?

“Er bestaat een lijst van alle werken waarvoor je een vergunning nodig hebt. Daar zit niet meteen een duidelijke rode draad in. Voor sommige werken heb je geen toelating nodig, maar bestaat er wel een meldingsplicht. Er bestaan ook werken waarvoor je geen van beide in orde moet brengen en je gewoon aan de slag mag gaan.”

“Je doet er goed aan om je vooraf te informeren bij jouw gemeente. Zo weet je meteen aan welke verplichtingen je moet voldoen. Het kan ook interessant zijn om de plannen die je hebt door te nemen met een architect.”

Wanneer is een architect verplicht?

“De wet bepaalt voor welke (ver)bouwwerken je verplicht moet samenwerken met een architect. Er bestaat een lijst van alle werken die vrijgesteld zijn. Zowel voor vergunningsplichtige als meldingsplichtige werken kan je een architect moeten inschakelen, maar ook niet bij allemaal.” “Bij stabiliteitswerken zal je bijvoorbeeld in principe altijd met een architect moeten samenwerken. Dus wanneer er iets gestut moet worden, bijvoorbeeld omdat je een nieuwe deuropening wilt maken, mag je ervan uitgaan dat je een architect nodig hebt.”

“Vanaf begin 2026 zouden bepaalde binnenwerken niet meer vergunningsplichtig worden, op voorwaarde dat een architect de plannen opmaakt en de werken opvolgt.”

Wat mag je van een architect verwachten?

“Om te beginnen heeft een architect informatieplicht. Hij moet genoeg bijstand leveren aan de bouwheer, die eigenlijk de leek is in het verhaal. De architect is de gids die jou moet begeleiden op de tocht.”

“Een architect is wettelijk verplicht om voor de opmaak van de plannen en de opvolging van de werken te zorgen. In de praktijk behoort ook het indienen van het dossier in het omgevingsloket tot zijn takenpakket. De basisopdracht van een architect is alles voorbereiden tot het dossier klaar is om in te dienen bij de overheid.”

“Daarna moet hij ook de uitvoering van de werken controleren. Je kan ook aan je architect vragen om de werken niet alleen te controleren, maar ook te coördineren. Dat laatste is niet wettelijk verplicht. Coördineren houdt in dat hij vooraf alles opvolgt en ervoor zorgt dat de werken goed op elkaar zijn afgestemd. Je kan je architect ook vragen om een aanbesteding te organiseren. Dan vraagt hij bij verschillende aannemers offertes op die jullie samen kunnen vergelijken.”

“Ook goed om weten: een architect heeft op bepaalde vlakken een functie als onafhankelijke scheidsrechter tussen aannemer en bouwheer. Ondanks het feit dat die laatste hem betaalt. Hij zal dus niet automatisch partij kiezen voor zijn klant wanneer het tot een discussie komt. Dat is door de wet zo bepaald.”

Hoeveel kost een architect?

Er bestaan geen vaste tarieven die architecten moeten hanteren. Het is een vrije markt en elke architect werkt anders. De ene werkt met percentages de andere vraagt een forfaitaire vergoeding. Ook het takenpakket bepaalt voor een groot stuk de prijs. Dirk Mattheeuws vertelt bij wijze van voorbeeld hoe hij het met zijn kantoor aanpakt.

“De kostprijs hangt af van of het om een nieuwbouwproject of verbouwing gaat. Ook voor taken die verder gaan dan de wettelijke basisopdracht (opmaak plannen en opvolgen van de werken) zal je bijbetalen. Het percentage voor de architectenkosten wordt berekend op de waarde van de werken.”

“Bij een nieuwbouw moet je rekenen op 5% voor de wettelijke basisopdracht. Voor de full option, dus inclusief de coördinatie van studies, aanbesteding en uitvoering zit je aan ongeveer 10%. Voor verbouwingen liggen die percentages hoger: gemiddeld 12% en 18%. Hoe kleiner het budget, hoe hoger het percentage.”

“De waarden van de werken – op basis waarvan de kosten voor de architect worden berekend – is niet noodzakelijk hetzelfde als de totaalsom van de facturen van de aannemers. Als de bouwheer bepaalde werken zelf uitvoert om kosten uit te sparen, dan wordt de waarde nog altijd berekend alsof die werken door een echte aannemer is uitgevoerd. Omdat het takenpakket van de architect daardoor niet verandert. We moeten nog steeds alles controleren en opvolgen.”